ลูกกระต่ายท้องเสีย

ทำไมลูกกระต่ายท้องเสีย?

กระต่ายเป็นสัตว์เลี้ยงที่เลี้ยงง่ายแต่ร่างกายก็ค่อนข้างบอบบาง ปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อยใน กระต่ายทุกเพศทุกวัยคือ “ปัญหาเรื่องระบบย่อยอาหาร” ทั้งท้องอืดและท้องเสีย เนื่องจากระบบย่อยอาหารแตกต่างไปจากสุนัขและแมวอย่างสิ้นเชิง โดยเฉพาะอย่างยิ่งลูกกระต่ายท้องเสียมักมีอาการรุนแรง ถ้าเจ้าของไม่ได้สังเกตอาการและไม่ทราบว่าลูกกระต่ายเริ่มมีอาการป่วย หากปล่อยทิ้งไว้นานก็มีโอกาสที่จะเสียชีวิตได้

ฉุกเฉินหรือไม่? เมื่อลูกกระต่ายท้องเสีย

บอกได้เลยว่า ฉุกเฉิน!!! ลูกกระต่ายบอบบางและอ่อนแอมากในช่วงแรกของชีวิต อาการท้องเสียอาจทำให้ลูกกระต่ายเสียชีวิตได้ใน 24 ชั่วโมง เนื่องจากร่างกายสูญเสียน้ำอย่างรวดเร็ว อาการปวดท้องรุนแรงและน้ำตาลในเลือดต่ำ 

อาการที่บ่งบอกว่าลูกกระต่ายท้องเสีย

จากอาการที่กล่าวมา “ท้องเสีย” อาจไม่ใช่อาการแรกที่ลูกกระต่ายแสดงออกมา ซึ่งแสดงว่า กว่าลูกกระต่ายจะแสดงอาการให้เจ้าของรู้ว่าท้องเสีย อาจป่วยมาแล้วอย่างน้อย 1-2 วัน และเมื่อท้องเสียลูกกระต่ายก็มักป่วยหนักไปแล้ว ดังนั้น ลองสังเกตอาการลูกกระต่ายในช่วง 7 วันแรกที่รับมาเลี้ยงว่ามีความผิดปกติหรือไม่ ถ้าพบอาการผิดปกติควรพาไปพบสัตวแพทย์

วิธีสังเกตอุจจาระของกระต่ายเบื้องต้น

อุจจาระกระต่ายปกติ
อุจจาระกระต่ายปกติ
อุจจาระเม็ดใหญ่เล็กไม่เท่า กัน แสดงว่าระบบย่อย อาหารเริ่มผิดปกติ
อุจจาระเม็ดใหญ่เล็กไม่เท่า กัน แสดงว่าระบบย่อย อาหารเริ่มผิดปกติ
อุจจาระเหลว
อุจจาระเหลว

ลูกกระต่ายท้องเสียเกิดจากอะไร

3 สาเหตุหลัก ๆ ที่ทำให้ลูกกระต่ายท้องเสียมีดังนี้

1. อาหาร

อาหารที่เหมาะสมสำหรับลูกกระต่ายในช่วงแรกเกิดถึงหย่านม คือนมแม่ ตามปกติลูกกระต่ายหย่านมที่อายุ 4-6 สัปดาห์1 หลังหย่านมแล้วอาหารสำหรับลูกกระต่ายคือหญ้าแห้งอัลฟัลฟ่า (Alfalfa hay) จนถึงอายุ 6 เดือน ค่อยเริ่มเปลี่ยนเป็นหญ้าชนิดอื่น

ลูกกระต่ายที่ท้องเสีย มักเกิดในกรณีที่ลูกกระต่ายกินนมชนิดอื่นๆ ที่ ไม่ใช่นมแม่ โดยเฉพาะนมวัว อาจทำให้ท้องเสียได้ ดังนั้นนมที่ใช้เลี้ยงลูก กระต่ายแทนนมแม่ แนะนำให้ใช้นมสำหรับลูกสุนัข ลูกแมว หรือนมแพะแทน ดูวิธีป้อนลูกกระต่าย2

ลูกกระต่ายแรกเกิด อาหารคือนมแม่
ลูกกระต่ายแรกเกิดอาหารหลักคือนมแม่ ถ้าไม่มีแม่กระต่าย อย่าลืมมองหานมทดแทน เช่น นมแพะ นมสำหรับลูกสุนัขหรือลูกแมว

การย่อยอาหารของลูกกระต่ายช่วงก่อนหย่านมและเพิ่งหย่านมยังทำงานได้ไม่ค่อยดีเนื่องจาก แบคทีเรียและยีสต์ที่ช่วยย่อยอาหารยังมีไม่มาก ดังนั้น ควรระมัดระวัง!!! อย่าเพิ่งลองให้ผักหรือผลไม้สด เพราะอาจจะ ท้องเสียได้ หลังหย่านมแนะนำให้กินหญ้าอัลฟัลฟ่าไปก่อนในช่วงแรกและเปลี่ยนเป็นหญ้าชนิดอื่นๆ เมื่ออายุ 6 เดือนขึ้นไป

อ่านบทความเกี่ยวกับอาหารกระต่ายที่เหมาะสมในแต่ละช่วงวัยใน “อาหารกระต่ายเรื่องเล็ก ๆ ที่ยิ่งใหญ่” 

ถ้าอยากให้ลูกกระต่ายลองกินผักหรือผลไม้ เจ้าของสามารถให้ผักหรือผลไม้ที่มีเยื่อใยอาหารสูงเมื่ออายุประมาณ 3 เดือน เป็นช่วงเวลาที่ระบบย่อยอาหารของลูกกระต่ายเริ่มทำงานได้ดีขึ้น3 ผักและผลไม้ที่มีเยื่อใยสูงชิ้นเล็กๆ ที่เหมาะสมกับกระต่ายในช่วงวัยนี้ได้แก่ แอปเปิ้ล สาลี่ แครอท หญ้าขนสด เป็นต้น

เจ้าของสามารถวางหญ้าอัลฟัลฟ่าให้ลองกินได้ตั้งแต่อายุ 1 เดือน จะช่วยให้ทางเดินอาหารปรับตัวอย่างค่อยเป็นค่อยไป ลูกกระต่ายที่อยู่กับแม่ตลอดมักไม่ค่อยมีปัญหาระบบย่อยอาหาร เนื่องจากใน “อึพวงองุ่น” ของแม่มีแบคทีเรียและยีสต์ที่ช่วยในการย่อยอาหารอยู่แล้ว

กระต่ายหัดกินหญ้า
อาหารหลักของกระต่ายคือหญ้าแห้ง และอย่าลืมเลือกชนิดหญ้าให้เหมาะกับกระต่ายแต่ละช่วงวัย

2. ความเครียด

ความเครียดที่เกิดขึ้นกับลูกกระต่ายที่เพิ่งรับมาเลี้ยง เกิดจากความไม่คุ้นเคยทั้งเจ้าของใหม่ บ้านใหม่ อาจรวมไปถึงการเดินทางและสัตว์เลี้ยงตัวอื่น ๆ ที่บ้าน ก็เป็นสาเหตุของความเครียดและความกลัวของลูกกระต่ายทั้งนั้น เมื่อเกิดความเครียดลูกกระต่ายอาจกินน้ำและอาหารน้อยลง นั่นเป็นสาเหตุนึงที่ทำให้ระบบย่อยอาหารทำงานผิดปกติและนำไปสู่อาการท้องอืดหรือท้องเสียได้

3. ติดเชื้อในทางเดินอาหาร

“ลูกกระต่ายที่มีอาการท้องเสียอาจเกิดจากการติดเชื้อในทางเดินอาหาร โดยเฉพาะลูกกระต่ายที่ถูกเลี้ยงอย่างแออัด มีโอกาสติดเชื้อได้มากกว่าลูกกระต่ายที่ถูกเลี้ยงในบริเวณกว้าง”

สาเหตุการของการท้องเสียที่พบได้บ่อยในลูกกระต่าย

ติดเชื้อบิด

เชื้อบิด หรือ Coccidia เป็นเชื้อโปรโตซัวที่พบได้บ่อยที่สุดและเป็นสาเหตุที่ทำให้ลูกกระต่ายท้องเสีย โดยเฉพาะลูกกระต่ายที่ถูกเลี้ยงอย่างหนาแน่น ซึ่งลูกกระต่ายจะมีอาการซึม ไม่กินอาหาร ท้องอืด (อุจจาระน้อยลง) และท้องเสีย บางครั้งพบว่าช่วงแรกที่รับมาเลี้ยงอาจจะไม่มีอาการผิดปกติอะไรเลย อุจจาระเป็นก้อนกลมปกติ ก็สามารถตรวจพบเชื้อบิดได้เช่นกัน ถ้าไม่แน่ใจว่าลูกกระต่ายที่เรารับมาเลี้ยงปลอดภัยจากเชื้อบิดหรือไม่ เจ้าของสามารถพาลูกกระต่ายไปตรวจสุขภาพ และตรวจอุจจาระที่โรงพยาบาลสัตว์หรือคลินิกได้

ทางเดินอาหารเสียสมดุล

การติดเชื้อในทางเดินอาหาร เนื่องจากเสียสมดุลของแบคทีเรียและยีสต์ที่ช่วยในการย่อย (Dysbiosis) กรณีนี้กระต่ายไม่ได้รับเชื้อมาจากที่อื่น แต่เกิดจากแบคทีเรียและยีสต์ที่ช่วยย่อยเกิดเสียสมดุล จนทำให้แบคทีเรียที่ทำให้ท้องเสีย ซึ่งมีอยู่แล้วในทางเดินอาหารแต่ถูกควบคุมให้อยู่ในสมดุล เพิ่มจำนวนขึ้นอย่างรวดเร็ว ในกรณีนี้เกิดขึ้นจากหลายสาเหตุ เช่น ความเครียด กินอาหารหรือน้ำลดลง กินอาหารพวกแป้งหรือคาร์โบไฮเดรตเยอะ ๆ กินอาหารที่มีไฟเบอร์ต่ำ เป็นต้น

อาการท้องอืดและท้องเสียในกระต่าย โดยเฉพาะอย่างยิ่งลูกกระต่าย มีความเสี่ยงที่จะทำให้เสียชีวิตได้หากไม่ได้รับการรักษาอย่างรวดเร็ว ดังนั้น เมื่อเจ้าของรับลูกกระต่ายมาเลี้ยงใหม่ ไม่ควรนิ่งนอนใจ ควรสังเกตอาการผิดปกติต่าง ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง พฤติกรรมของลูกกระต่าย เช่น การกินอาหาร นอนเหยียดตัวยาว แต่งตัว วิ่งเล่น และที่สำคัญคือ ลักษณะของอุจจาระ

ถ้าพบความผิดปกติหรือไม่แน่ใจว่าป่วย แนะนำให้ขอคำแนะนำจากสัตวแพทย์ใกล้บ้านท่านหรือพาไปตรวจสุขภาพ อย่าลืมนำอุจจาระไปตรวจหาเชื้อบิดด้วยนะคะ

สรุป

สาเหตุหลักที่ทำให้ลูกกระต่ายท้องเสียเกิดมาจากอาหารที่ไม่เหมาะสมกับช่วงวัยและการทำงานของระบบย่อยอาหารของลูกกระต่าย ความเครียด และการติดเชื้อ ซึ่งอาการท้องอืดท้องเสียที่เกิดขึ้นกับลูกกระต่ายอาจรุนแรงจนทำให้เสียชีวิตได้ สิ่งสำคัญในการเริ่มเลี้ยงลูกกระต่ายคือ ความเข้าใจในพฤติกรรมของกระต่าย เช่น การกิน อาหารกระต่ายที่เหมาะสมแต่ละช่วงวัย การแต่งตัว การเล่นของลูกกระต่าย ลักษณะอุจจาระ เป็นต้น เพราะกระต่ายไม่ใช่สัตว์ที่ต้องการเล่นกับเจ้าของตลอดเวลา ทำให้เจ้าของต้องเป็นผู้สังเกตพฤติกรรมของกระต่ายเอง ถ้าหากรู้เร็วว่ากระต่ายเริ่มมีอาการป่วยโอกาสหายดีก็มีมากขึ้น

อ้างอิง

  1. Bonnie Ballard and Ryan Cheek. 2017. Exotic Animal Medicine for the Veterinary Technician. Blackwell Publishing. Oxford, UK
  2. https://www.wikihow.com/Feed-Baby-Rabbits
  3. https://www.petcoach.co/article/rabbit-nutrition-diet-requirements-and-feeding-rabbits-at-d/

Send this to a friend