สุนัขดุ

โรคพิษสุนัขบ้าฉบับเข้าใจง่าย

ระวัง!!! หมาบ้าหน้าร้อน เป็นคำเตือนเกี่ยวกับโรคพิษสุนัขบ้าที่คุ้นหูคนไทยมาตั้งแต่รุ่นปู่ย่า ในอดีต อาจเข้าใจว่าหมาบ้ามักพบเจอได้มากในช่วงฤดูร้อนของเมืองไทย แต่ในความเป็นจริงแล้วการติดเชื้อพิษสุนัขบ้าพบได้ตลอดปี ไม่เกี่ยวกับสภาพอากาศแต่อย่างใด และยังพบรายงานการติดเชื้อได้เกือบทุกแห่งบนโลก ยกเว้น ทวีปแอนตาร์กติกา

“พื้นที่ที่มีรายงานผู้เสียชีวิตจากโรคพิษสุนัขบ้ามากที่สุดคือ ทวีปเอเชีย และทวีปแอฟริกา ซึ่งอัตราการเสียชีวิตภายหลังติดเชื้อทั้งคนและสัตว์สูงถึง 99 เปอร์เซ็นต์ ข้อมูลจาก WHO

รู้จัก "Rabies Virus"

Rabies virus คือเชื้อไวรัสที่ทำให้เกิดโรคพิษสุนัขบ้า มีหลายสายพันธุ์แตกต่างกันไปตามพื้นที่ระบาดต่าง ๆ ของโลก สามารถพบการติดเชื้อในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่เป็นสัตว์เลือดอุ่น เช่น ค้างคาว สุนัข แมว วัว แพะ แกะ กระต่าย มนุษย์ เป็นต้น

สัตว์ที่ติดเชื้อไวรัสพิษสุนัขบ้าจะแพร่เชื้อผ่านทางน้ำลายไปสู่สัตว์ตัวอื่น ๆ ผ่านทางบาดแผล ที่ถูกกัดหรือข่วน แล้วสัมผัสกับน้ำลายของสัตว์ที่ติดเชื้อ

ค้างคาวเป็นตัวอมโรค กล่าวคือพบเชื้อไวรัสในน้ำลาย แพร่เชื้อได้แม้ค้างคาวจะไม่แสดงอาการป่วย แต่ไม่ใช่ค้างคาวทุกตัวจะมีเชื้อไวรัสพิษสุนัขบ้า เฉพาะบางตัวเท่านั้นที่มีการติดเชื้อเหมือนสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอื่น ๆ ดังนั้นจึงไม่มีเหตุผลอะไรที่ต้องรังเกียจค้างคาว นอกจากคุณจะถูกกัดหรือข่วน กรณีนั้นควรไปพบแพทย์

เกิดอะไรขึ้นหลังจากติดเชื้อไวรัสพิษสุนัขบ้า

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเลือดอุ่นทุกชนิดที่โดนกัด ข่วน หรือมีบาดแผลและสัมผัสน้ำลายของสัตว์ที่ติดเชื้อพิษสุนัขบ้า จะพบเจอชะตากรรมไม่แตกต่างกันกับสัตว์ที่มากัด อาการของโรคจะแสดงออกมาช้าหรือเร็วขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ตำแหน่งที่โดนกัด ยิ่งอยู่ใกล้สมองมากเท่าไหร่ ยิ่งแสดงอาการได้รวดเร็ว สำหรับภูมิคุ้มกันของสัตว์ ถ้าร่างกายแข็งแรงก็มีโอกาสแสดงอาการช้ากว่าสัตว์ที่อ่อนแอ แต่เมื่อถูกกัดหรือข่วนแล้ว มีการสัมผัสน้ำลายที่แผล มีโอกาสติดเชื้อแน่นอน นอกจากนั้นชนิดของเชื้อไวรัสพิษสุนัขบ้าก็มีผลต่อระยะเวลาในการแสดงอาการเช่นกัน

สัตว์ได้รับเชื้อไวรัสผ่านทางบาดแผลและเชื้อไวรัสจะเข้าไปสู่ระบบประสาทผ่านทางเส้นประสาท ไขสันหลังและมีเป้าหมายที่สมองในที่สุด ซึ่งอาจใช้เวลานานหลายเดือนขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่ถูกกัดและช่วงแรกที่เชื้อไวรัสเข้าไปในสมองอาจยังไม่แสดงอาการ เนื่องจากสมองยังไม่ถูกไวรัสทำลาย ในขณะเดียวกันเชื้อไวรัสก็เข้าสู่ต่อมน้ำลายด้วย ซึ่งไวรัสพร้อมแล้วที่จะแพร่ไปสู่สัตว์อื่น ๆ ทั้งที่ยังไม่แสดงอาการของโรคพิษสุนัขบ้า ส่วนสัตว์ที่แสดงอาการทางระบบประสาทมักจะเสียชีวิตภายใน 7 วัน

อาการของโรคพิษสุนัขบ้า

อาการของโรคพิษสุนัขบ้าจะเริ่มแสดงเมื่อเชื้อไวรัสเข้าสู่สมอง ซึ่งใช้เวลา 3-12 สัปดาห์ ภายหลังจากที่สัตว์ได้รับเชื้อไวรัส (ไวรัสผ่านเข้าสู่บาดแผล เดินทางผ่านเส้นประสาท ไขสันหลัง สมองและเข้าสู่ต่อมน้ำลายในที่สุด) เมื่อไวรัสเข้าสู่สมองจะใช้เวลานาน 3-5 วัน ทำลายเนื้อสมองมากพอที่จะทำให้แสดงอาการทางระบบประสาท อ้างอิงจาก CDC

สัตว์ที่ติดเชื้ออาจแสดงอาการเริ่มแรก เช่น เบื่ออาหาร มีไข้ อาเจียน อ่อนแรง ซึ่งอาการป่วยดังกล่าวเหมือนอาการป่วยด้วยโรคอื่นๆ ไม่สามารถฟันธงได้ว่าติดเชื้อพิษสุนัขบ้า ต่อมาสัตว์ป่วยจะเริ่มแสดงอาการชัดขึ้น ดังนี้

โรคพิษสุนัขบ้าฉบับเข้าใจง่าย

สถานการณ์ของโรคพิษสุนัขบ้าในประเทศไทย

ประเทศไทยพบคนและสัตว์ติดเชื้อพิษสุนัขบ้าทุกปี รายงานสถานการณ์ในช่วงปี 2562-2563 (ข้อมูลจากกรมปศุสัตว์ วันที่ 11 มีนาคม 2563) พบการติดเชื้อพิษสุนัขบ้าในหลายจังหวัด กระจายอยู่เกือบทุกภาคในประเทศไทย โดยเฉพาะในช่วง 1 เดือนที่ผ่านมา มีรายงานพบการติดเชื้อพิษสุนัขบ้าในเขตจังหวัดราชบุรี ชลบุรี สระแก้ว สุรินทร์ ศรีสะเกษ สงขลา ปราจีนบุรี ฉะเชิงเทรา ระยอง และเพชรบุรี

สุนัข
ตรวจพบติดเชื้อพิษสุนัขบ้าจากสัตว์ที่ส่งตรวจ 80%
วัว
13%
แมว
6%
แพะ
1%
หมู
1%
ควาย
1%

จากกราฟจะเห็นว่าสัตว์ที่มีรายงานตรวจพบเชื้อพิษสุนัขบ้าสูงที่สุดคือ สุนัข มีรายงานการติดเชื้อ 80% ของสัตว์ที่ส่งตรวจทั้งหมด รองลงมาคือวัวและแมว ส่วนแพะ ควาย และหมู ตรวจพบการติดเชื้อรวมกันเพียง 1% ของรายงานการติดเชื้อทั้งหมด

ปี 2562 มีการส่งตรวจยืนยันการติดเชื้อ 7,002 ตัวอย่าง พบผลบวก คือติดเชื้อไวรัสพิษสุนัขบ้า จำนวน 372 ตัวอย่าง แม้จะดูเหมือนตัวเลขการติดเชื้อไม่เยอะ แต่โรคพิษสุนัขบ้าเป็นโรคที่มีโอกาสเสียชีวิตสูงถึง 99 เปอร์เซ็นต์ ความน่ากลัวของโรคนี้คือ ถ้าติดเชื้อแล้วแทบไม่มีโอกาสเลยที่จะรอดชีวิตทั้งในคนและสัตว์ติดเชื้อ

ถ้าสงสัยว่าถูกสัตว์ติดเชื้อกัดหรือข่วน ควรทำอย่างไร?

กรณีที่เกิดเหตุการณ์ไม่คาดฝัน ถูกสัตว์ที่มีอาการน่าสงสัยว่าเป็นโรคพิษสุนัขบ้าหรือไม่ทราบประวัติการฉีดวัคซีนของสัตว์ เช่น สุนัขจร แมวจร สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหรือสัตว์ป่า กัดหรือข่วน สิ่งที่ต้องทำไม่ว่าเหตุการณ์นี้จะเกิดขึ้นกับสัตว์เลี้ยงของท่านหรือตัวท่านเอง ตามตัวอย่าง “ทำอย่างไรเมื่อถูกสุนัขกัด” ดังนี้

หมากัดควรทำอย่างไร

วัคซีนพิษสุนัขบ้าสำหรับสัตว์

วัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าสำหรับสัตว์ สามารถเริ่มฉีดวัคซีนเข็มแรกได้เมื่ออายุ 3 เดือน และกระตุ้นวัคซีนซ้ำอีก 1 ครั้ง หลังจากฉีดวัคซีนเข็มแรก 2-4 สัปดาห์ สัตว์จะเริ่มสร้างภูมิคุ้มกันหลังจากฉีดวัคซีนไปแล้วอย่างน้อย 4 สัปดาห์ (ข้อมูลจาก WSAWA) ดูรายละเอียดเกี่ยวกับ วัคซีนสุนัข: 9 คำถามพบบ่อยเมื่อนำสุนัขไปฉีดวัคซีน

สรุป

กรณีที่สัตว์เลี้ยงมีความเสี่ยงที่จะได้รับเชื้อ เช่น ถูกกัด ข่วน สัมผัสน้ำลายปริมาณมาก อาศัยอยู่ในบริเวณที่มีโรคระบาด หรือมีสัตว์ที่เลี้ยงด้วยกันมีอาการน่าสงสัยว่าจะติดเชื้อ อาจพิจารณาเริ่มฉีดวัคซีนได้ก่อนอายุ 3 เดือน และกระตุ้นวัคซีนซ้ำที่ 2-4 สัปดาห์

กรณีที่สัตว์เลี้ยงถูกกัดหรือข่วน โดยสัตว์ที่น่าสงสัยว่าติดเชื้อพิษสุนัขบ้า ควรพาสัตว์เลี้ยงไปโรงพยาบาลสัตว์ให้เร็วที่สุด ปรึกษาสัตวแพทย์ของท่านเรื่องการทำความสะอาดแผล การฉีดวัคซีน การแยกสัตว์เลี้ยงไว้ดูอาการ หลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดโดยเฉพาะน้ำลายของสัตว์ ถ้าเป็นไปได้กักตัวสัตว์ที่กัดไว้ดูอาการ สัตว์ที่ติดเชื้อพิษสุนัขบ้าและแสดงอาการแล้ว จะเสียชีวิตภายในระยะเวลาประมาณ 7 วัน

อ้างอิง

  1. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/rabies
  2. https://pets.webmd.com/dogs/rabies-dogs#1
  3. https://www.cdc.gov/rabies/index.html
  4. https://dld.go.th/th/index.php/th/newsflash/status-report/rabies-menu/report-rabies-menu
  5. http://healthydee.moph.go.th/view_article.php?id=505

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

ตั้งค่าความเป็นส่วนตัว

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

ยอมรับทั้งหมด
จัดการความเป็นส่วนตัว
  • คุกกี้ที่จำเป็น
    เปิดใช้งานตลอด

    ประเภทของคุกกี้มีความจำเป็นสำหรับการทำงานของเว็บไซต์ เพื่อให้คุณสามารถใช้ได้อย่างเป็นปกติ และเข้าชมเว็บไซต์ คุณไม่สามารถปิดการทำงานของคุกกี้นี้ในระบบเว็บไซต์ของเราได้

  • คุกกี้เพื่อการวิเคราะห์

    คุกกี้ประเภทนี้จะทำการเก็บข้อมูลการใช้งานเว็บไซต์ของคุณ เพื่อเป็นประโยชน์ในการวัดผล ปรับปรุง และพัฒนาประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ หากท่านไม่ยินยอมให้เราใช้คุกกี้นี้ เราจะไม่สามารถวัดผล ปรับปรุง และพัฒนาเว็บไซต์ได้

  • คุกกี้เพื่อปรับเนื้อหาให้เข้ากับกลุ่มเป้าหมาย

    คุกกี้ประเภทนี้จะเก็บข้อมูลต่าง ๆ รวมทั้งข้อมูลวส่วนบบุคลเกี่ยวกับตัวคุณเพื่อเราสามารถนำมาวิเคราะห์ และนำเสนอเนื้อหา ให้ตรงกับความเหมาะสมกับความสนใจของคุณ ถ้าหากคุณไม่ยินยอมเราจะไม่สามารถนำเสนอเนื้อหาและโฆษณาได้ไม่ตรงกับความสนใจของคุณ

บันทึกการตั้งค่า
Send this to a friend